8 · Praktijk
Wittgenstein in de praktijk
Wittgenstein vond dat filosofie moet veranderen hoe je kijkt, niet nieuwe feiten toevoegen. Deze pagina's passen zijn opmerkingen toe op gewone situaties: discussies die over woorden blijken te gaan, twijfels die nergens heen leiden, denkgewoonten die ons vastzetten. Praktisch, maar geen zelfhulp.
Meningsverschillen ontwarren door te kijken hoe een woord gebruikt wordt
Veel ruzies gaan niet over feiten, maar over hoe één woord gebruikt wordt. Wittgenstein geeft je één vraag die een ruzie vaak in een verduidelijking verandert.
02Denk niet, maar kijk
Wittgensteins “denk niet, maar kijk!” is een oefening in aandacht: kijk naar de concrete gevallen voor je beslist hoe de dingen moeten zijn.
03Aspectwisseling in het dagelijks leven
Een tekening is een eend, dan plots een haas. Wittgensteins aspectwisseling toont hoe dezelfde feiten anders gezien kunnen worden, en wat dat betekent voor conflicten en je zelfbeeld.
04Leven met wat niet gezegd kan worden
De Tractatus eindigt in stilte, maar Wittgenstein noemde het ongeschreven deel van zijn boek het belangrijkste. Wat dat betekent voor ethiek, rouw en verwondering.
05Scharnieren en twijfel
Je kunt niet alles tegelijk betwijfelen. Wittgensteins Over zekerheid toont waarom twijfel gronden en vaste scharnieren nodig heeft, en hoe dat helpt bij twijfel die nooit stopt.
06Leren door te doen
Regels leer je door voorbeelden en oefening, niet door uitleg alleen. Wat Wittgensteins “mijn spade buigt terug” betekent voor vaardigheden, opvoeding en inwerken op het werk.
07De grenzen van mijn taal
Tractatus 5.6 is Wittgensteins bekendste en meest verkeerd begrepen zin. Wat hij echt zegt, waarom het niet over woordenschat gaat, en hoe nieuwe woorden toch je blik verruimen.
08Ontwar je denken
De vlieg de uitweg uit de vliegenvanger tonen. Hoe Wittgensteins therapeutische filosofie, het beeld dat ons gevangen houdt en het bijeenbrengen van herinneringen helpen bij alledaags gepieker.