John McDowell

John McDowell leest Wittgenstein als een filosoof die ons bevrijdt van de drang naar bepaalde theorieën, en op die lezing bouwde hij een van de invloedrijkste oeuvres van de recente filosofie. Hij werd in 1942 geboren in Boksburg, Zuid-Afrika, doceerde van 1966 tot 1986 aan University College in Oxford en ging daarna naar de University of Pittsburgh, waar hij Distinguished University Professor of Philosophy is. Hij is Fellow van de British Academy.

Wat hij van Wittgenstein overnam

Vooral twee dingen. Het eerste is een lezing van regels volgen. In "Wittgenstein on following a rule" (1984) ging hij in tegen de sceptische lezing die Saul Kripke beroemd maakte. De opmerking waar hij steeds naar teruggrijpt, zegt dat er

… daß es eine Auffassung einer Regel gibt, die nicht eine Deutung ist

een manier bestaat om een regel op te vatten die geen interpretatie is

Filosofische onderzoekingen §201

Als elk begrip van een regel een interpretatie was, zou elke interpretatie weer een nieuwe vragen, zonder einde. Volgens McDowell is Wittgensteins uitweg geen theorie over wat onze stappen correct maakt. Het is een herinnering dat wie in een gedeelde praktijk is opgeleid, gewoon ziet wat de regel vraagt, zoals een leerling die "tel 2 op" voortzet ziet dat na 1000 het getal 1002 komt. Betekenis bouwen we niet op uit betekenisloos gedrag. We zitten er van bij het begin in.

Het tweede is Wittgensteins idee dat filosofie zorgen moet wegnemen in plaats van ze met nieuwe stellingen te beantwoorden: de therapeutische opvatting.

Wat hij ermee deed

In Mind and World (1994), gebaseerd op zijn John Locke Lectures uit 1991 in Oxford, past McDowell die aanpak toe op een oud raadsel. Hoe kan ervaring ons redenen geven om iets te geloven, als ze alleen maar de wereld is die causaal op onze zintuigen inwerkt? Filosofen schommelen tussen twee onbevredigende antwoorden. McDowells uitweg: menselijke ervaring is al door begrippen gevormd, omdat opvoeding ons een "tweede natuur" geeft. Door een taal te leren wordt reageren op redenen voor ons even natuurlijk als stappen. Wittgenstein zegt iets gelijkaardigs wanneer hij stelt dat bevelen, vragen, vertellen en babbelen even goed tot onze natuurlijke geschiedenis behoren als lopen, eten en spelen (Filosofische onderzoekingen §25). Van daar is het een kleine stap naar zijn levensvormen.

Waar hij het oneens is

McDowells Wittgenstein is niet die van iedereen. Hij verwerpt lezingen, zoals die van Kripke of Crispin Wright, waarin juistheid neerkomt op waarover een gemeenschap het toevallig eens is. Hij wijkt ook af van Wittgensteins eigen manier van werken. Waar Wittgenstein met alledaagse voorbeelden werkte en afstand hield van de filosofiegeschiedenis, put McDowell vrij uit Aristoteles, Kant, Hegel en Wilfrid Sellars, en spreekt hij over een "ruimte van redenen" en een "tweede natuur". Critici vragen zich af of dat nog therapie is, of een vermomd nieuw systeem. McDowell antwoordt dat die termen alleen een onrust moeten wegnemen en geen theorie willen funderen. Hoever hij een quiëtist in Wittgensteins zin blijft, is nog altijd onderwerp van debat.