Cora Diamond & James Conant

Cora Diamond en James Conant zijn de twee namen die het sterkst verbonden zijn met de "resolute lezing" van de Tractatus, de kern van wat vaak de New Wittgenstein heet. Diamond (geboren 1937) doceerde van 1971 tot 2002 aan de University of Virginia en is er Kenan Professor of Philosophy Emerita. Conant (geboren 1958), een leerling van Stanley Cavell, is Chester D. Tripp Distinguished Service Professor aan de University of Chicago.

Wat ze van Wittgenstein overnamen

Hun vertrekpunt is één zin vlak voor het einde van de Tractatus.

Meine Sätze erläutern dadurch, daß sie der, welcher mich versteht, am Ende als unsinnig erkennt …

Mijn zinnen verhelderen doordat wie mij begrijpt ze uiteindelijk als onzinnig herkent …

Tractatus 6.54

Let op wie hier herkent: niet iemand die de zinnen begrijpt, maar iemand die hun auteur begrijpt. Volgens de traditionele lezing zijn de zinnen van het boek onzin, maar wijzen ze toch naar diepe waarheden over logica en wereld die zich alleen laten tonen, niet zeggen. In "Throwing away the ladder" (1988) noemde Diamond dat "chickening out", terugkrabbelen op het beslissende moment. Als de zinnen echt onzin zijn, blijft er geen verborgen inhoud over. Onzin is gewoon onzin.

Wat ze ermee deden

In de resolute lezing is de Tractatus een zorgvuldig opgezette val. Je wordt meegezogen in het gevoel metafysische waarheden te vatten, en door het boek door te werken zie je in dat die schijnbare gedachten helemaal geen gedachten waren. Het voorwoord en de slotopmerkingen vormen een kader dat zegt hoe je de rest moet lezen. Het doel is therapeutisch, en daardoor komt de vroege Wittgenstein veel dichter bij de latere auteur van de Filosofische onderzoekingen dan oudere lezingen toelieten.

De aanpak raakte breed bekend via The New Wittgenstein (2000), onder redactie van Alice Crary en Rupert Read. In "On reading the Tractatus resolutely" (2004) benadrukten Conant en Diamond dat "resoluut" een manier van lezen is, een programma, geen afgeronde leer. Allebei trokken ze de lijn verder. Diamonds essays in The Realistic Spirit (1991) en haar werk over ethiek en dieren, zoals "Eating meat and eating people" (1978), vragen om het morele leven te bekijken zonder de vertekening van theorie. Conant schreef over het idee van "logisch vreemd" denken, over Kierkegaard en Nietzsche, en over film.

Waar de onenigheid zit

Weinig standpunten in het Wittgensteinonderzoek zijn zo omstreden. Critici zoals P.M.S. Hacker antwoorden dat de Tractatus vol beweringen staat die Wittgenstein duidelijk meende, en dat de late Wittgenstein zei dat zijn eerste boek ernstige fouten bevatte, wat vreemd zou zijn voor een boek dat ontworpen is om zichzelf op te heffen. Resolute lezers antwoorden dat ze die fouten erkennen, maar ze elders situeren, bijvoorbeeld in wat de jonge Wittgenstein vanzelfsprekend vond over logische analyse. Ook onderling verschillen resolute lezers over hoeveel van het boek de klim overleeft. Voor wie begint, is het debat een nuttige les: de Tractatus heeft geen eensgezind vastgelegde betekenis.