Saul Kripke

Saul Kripke maakte van enkele opmerkingen van Wittgenstein een van de meest besproken argumenten van de moderne filosofie. Hij was al beroemd door Naming and Necessity, zijn colleges uit 1970 over verwijzing en noodzakelijkheid, toen hij in 1982 Wittgenstein on Rules and Private Language publiceerde. De Wittgenstein uit dat boek is zo eigen dat filosofen hem "Kripkenstein" doopten.

De paradox die hij vond

Kripke vertrok van een opmerking in de Filosofische onderzoekingen.

Unser Paradox war dies: eine Regel könnte keine Handlungsweise bestimmen, da jede Handlungsweise mit der Regel in Übereinstimmung zu bringen sei.

Onze paradox was deze: een regel zou geen handelwijze kunnen bepalen, omdat elke handelwijze met de regel in overeenstemming te brengen zou zijn.

Filosofische onderzoekingen §201

Stel dat je nog nooit getallen groter dan 57 hebt opgeteld, en iemand vraagt je 68 + 57. Je antwoordt 125. Maar een scepticus vraagt: hoe weet je dat je vroeger met "plus" de optelling bedoelde, en niet "quus", een functie die onder 57 dezelfde uitkomsten geeft als optellen en anders altijd 5? Niets in je vroegere gedrag, en niets in je hoofd, lijkt dat te beslechten. Elke eindige geschiedenis van gebruik past bij eindeloos veel regels.

Zijn sceptische oplossing

Kripkes Wittgenstein aanvaardt dat er geen feit is dat waarmaakt dat je plus bedoelde. In plaats van waarheidsvoorwaarden biedt hij beweerbaarheidsvoorwaarden: we mogen zeggen dat iemand optellen bedoelt wanneer zijn antwoorden overeenkomen met die van de gemeenschap. Betekenis wordt een zaak van gedeelde praktijk en wederzijdse controle. Gevolg: van iemand die je los van elke gemeenschap bekijkt, kun je niet zeggen dat hij regels volgt. Daarom zit het privétaalargument voor Kripke al vervat in de bespreking van regels volgen, nog voor §243.

Waar de onenigheid zit

Kripke was zelf voorzichtig. Hij bracht het argument als Wittgensteins argument zoals het hém trof, niet noodzakelijk zoals Wittgenstein het bedoelde, en hij beweerde niet dat hij het onderschreef. Veel lezers vinden dat het hem verkeerd trof. In dezelfde §201 zegt Wittgenstein immers dat de paradox op een misverstand berust, en dat er een manier is om een regel te vatten die geen interpretatie is, maar die zich toont in wat we de regel volgen en ertegenin gaan noemen.

Gordon Baker en Peter Hacker en Colin McGinn (allebei 1984) betoogden dat Wittgenstein de paradox oplost in plaats van ze te aanvaarden. John McDowell stelde dat het probleem pas ontstaat als je begrijpen voorstelt als interpreteren, en Stanley Cavell verzette zich tegen Kripkes beeld van een gemeenschap die haar oordelen afdwingt. De Internet Encyclopedia of Philosophy en de Stanford Encyclopedia zetten die antwoorden op een rij. Of Kripkenstein nu Wittgenstein is of niet, hij dwong iedereen om de opmerkingen over regels veel nauwkeuriger te lezen.