Norman Malcolm

Norman Malcolm was de Amerikaanse vriend via wie veel lezers Wittgenstein voor het eerst als mens leerden kennen. Hij werd in 1911 in Kansas geboren, kwam in 1938-39 naar Cambridge, volgde er Wittgensteins colleges, studeerde bij G.E. Moore en keerde in 1946-47 terug. Van 1947 tot 1978 doceerde hij aan Cornell University, dat hij een tijdlang tot een van de belangrijkste centra van de wittgensteiniaanse filosofie in de Verenigde Staten maakte.

De memoir en de zomer in Ithaca

Ludwig Wittgenstein: A Memoir (1958) is een kort en levendig portret: de wandelingen, de bioscoop, de detectiveblaadjes die Malcolm uit Amerika opstuurde, de morele intensiteit die tegelijk kon inspireren en uitputten. Het boek bewaart ook de woorden die Wittgenstein vlak voor zijn dood zou hebben gezegd: "Zeg hun dat ik een prachtig leven heb gehad." In de zomer van 1949 logeerde Wittgenstein bij Malcolm in Ithaca. Hun gesprekken over Moores bewering dat hij weet dat "hier een hand is" leidden rechtstreeks tot de notities die later verschenen als Over zekerheid.

Wat hij ermee deed

Malcolm was een van de eersten die de late filosofie aan Amerikaanse lezers uitlegde. Zijn lange recensie van de Philosophical Investigations (1954) gaf een invloedrijke lezing van het privétaalargument. De essays in Knowledge and Certainty (1963) onderzoeken het verschil tussen iets weten en de zekerheid van het kader waarbinnen we iets weten, het thema dat nu onder scharnierproposities besproken wordt. Latere boeken keerden zich zowel tegen cartesiaanse introspectie als tegen het gelijkstellen van gedachten aan hersentoestanden: pijn en overtuigingen schrijven we anderen toe op basis van publieke criteria, terwijl onze eigen uitspraken in de eerste persoon iets uitdrukken in plaats van iets waar te nemen.

Waar hij verder gaat dan Wittgenstein

Malcolm zette soms stappen die Wittgenstein niet zette. In Dreaming (1959) dreef hij de nadruk op publieke criteria tot een verrassend besluit: het idee van dromen als bewuste ervaringen tijdens de slaap is zinloos, want niets kan een droomverslag controleren behalve het verslag zelf. Veel critici vonden dat, zoals de Stanford Encyclopedia aangeeft, te dicht bij het verificationisme, en het steunt op een lezing van "criteria" die veel wittgensteinianen afwijzen.

In 1960 verdedigde hij een versie van het ontologisch godsbewijs van Anselmus, terwijl Wittgenstein vond dat religieus geloof helemaal geen kwestie van bewijs is. En in Nothing is Hidden (1986) benadrukte Malcolm de breuk tussen de Tractatus en het latere werk, tegen Peter Winch in, die meer continuïteit zag. Winch bezorgde later Malcolms laatste boek, Wittgenstein: A Religious Point of View?, en voegde er een kritisch antwoord aan toe. De Internet Encyclopedia of Philosophy geeft een eerlijk overzicht van die debatten.