Frank Ramsey

Frank Ramsey (1903-1930) was misschien de enige die met Wittgenstein kon discussiëren als gelijke. Hij was achttien en student in Cambridge toen hij het meeste werk deed voor de Engelse vertaling van de Tractatus, die in 1922 verscheen onder de naam van C.K. Ogden. Hij stierf op zijn zesentwintigste, maar liet al belangrijk werk na in logica, kansrekening en economie.

Wat Ramsey van Wittgenstein overnam

In september 1923 reisde Ramsey naar Puchberg am Schneeberg, waar Wittgenstein dorpsonderwijzer was, en nam er ongeveer twee weken lang het boek regel voor regel met hem door. Hij keerde terug in de overtuiging dat de Tractatus de logica van Russell kon herstellen. In "The Foundations of Mathematics" (1925) gebruikte hij Wittgensteins idee dat logische waarheden tautologieën zijn om de typentheorie van Principia Mathematica te vereenvoudigen.

Een volgeling werd hij nooit. Zijn recensie in Mind uit 1923 legde al de vinger op een zwakke plek. Volgens de Tractatus zijn elementaire zinnen onafhankelijk van elkaar, maar "deze vlek is rood" en "deze vlek is blauw" kunnen niet allebei waar zijn. Wittgensteins tekst Some Remarks on Logical Form uit 1929 is zijn eerste toegeving dat dit niet klopt. Ramsey dreef ook de spot met het mystieke slot van het boek en met de leer van zeggen en tonen:

But what we can't say we can't say, and we can't whistle it either.

Maar wat we niet kunnen zeggen, kunnen we niet zeggen, en we kunnen het ook niet fluiten.

Frank Ramsey, "General Propositions and Causality" (1929)

Wat Wittgenstein van Ramsey overnam

Toen Wittgenstein in januari 1929 naar Cambridge terugkeerde, was Ramsey, veertien jaar jonger, formeel zijn promotor. Ze spraken elkaar bijna dagelijks tot Ramseys dood in januari 1930. In het voorwoord van de Filosofische onderzoekingen schrijft Wittgenstein dat Ramseys kritiek hem hielp de zware fouten van zijn eerste boek in te zien. Ramseys pragmatisme, zijn aandacht voor wat overtuigingen doen in ons handelen, heeft Wittgenstein misschien richting betekenis als gebruik geduwd. Hoeveel precies is omstreden: het lemma over Ramsey in de Stanford Encyclopedia spreekt eerder van een samenvloeien van ideeën dan van invloed in één richting.

Waar ze het oneens waren

Ramsey wilde filosofie herstellen met betere theorie, en hij bouwde er zelf een deel van: subjectieve kansrekening, beslissingstheorie, Ramsey-zinnen. Wittgenstein werd steeds wantrouwiger tegenover die ambitie. In een notitie uit 1931, opgenomen in Culture and Value (Vermischte Bemerkungen), noemde hij Ramsey een "burgerlijk" denker: iemand die de zaken van een bepaalde gemeenschap op orde wilde brengen zonder naar de grondslagen van die orde te vragen. Geen echte belediging, maar ook geen compliment. De vertaling waaraan Ramsey werkte, lees je bij Project Gutenberg.